Ana Sayfa Diplomasi ABD'nin Doğu Akdeniz Stratejisi

ABD’nin Doğu Akdeniz Stratejisi

Doğu Akdeniz, dünya petrol ihtiyacının %60’ından fazlasını karşılayan Ortadoğu’nun batıya açılan kapısı, Avrupa kıtası ile Uzak Doğu Asya arasında ana konteyner hattı görevi görmesi, ekonomik kalkınmayı devam ettirmesi için enerji kaynaklarına bağımlı olan Avrupa kıtası için enerji koridoru, Avrupalı kıyı devletleri için yasadışı göç, terörizm, uyuşturucu kaçakçılığı gibi güvenlik sorunlarını teşkil eden ve stratejik nakil güzergahları dışında su, petrol ve doğalgaz kaynaklarıyla jeopolitik öneme sahip bir deniz ulaşım bölgesidir.

Doğu Akdeniz’in günümüzdeki jeopolitik önemine bakıldığında hem geçmişten gelen politik, siyasal, askeri ve ticari gelişmeler hem de son yıllarda bölgedeki devletlerin uzun vadede enerji ihtiyaçlarını karşılayabileceği kaynaklarının bulunması açısından son derece büyük bir önem arz etmektedir.

Son yıllarda Doğu Akdeniz’de gerçekleştirilen hidrokarbon rezervleri arama çalışmalarında çok büyük miktarda ekonomik potansiyele sahip olduğu ortaya çıkmıştır.

36

Enerji Denklemi

8 Nisan 2010 tarihinde ABD Jeolojik Araştırmalar Merkezi tarafından yayımlanan bir çalışmada Kıbrıs, İsrail, Lübnan, Suriye arasında kalan Levant Havzası’nda 3.45 trilyon metreküp doğalgaz ve 1.7 milyar varil petrol bulunduğunun tahmini yapılmaktadır. Yine aynı kurum tarafından yazılan raporda Nil Delta Havzası’ında ise yaklaşık 1.8 milyar varil petrol;6.3 trilyon metreküp doğalgaz ve 6 milyar varil sıvı doğalgaz rezervi olduğu tahmin edilmektedir ( Yaycı, 2020:11,12).

Bugün bölgede bulunan devletlerin toplam enerji harcamaları göze alındığında Türkiye’nin yaklaşık 572, Avrupa’nın ise 30 yıllık ihtiyacını karşılayabileceği tahmin edilmektedir. Böyle değerli bir rezervin ekonomik boyutunun yanı sıra politik boyutunun etkisi Doğu Akdeniz’i yeni bir güç mücadelesi merkezi konumuna getirmiştir.

s5

Bölgenin güç mücadelesine dönüşmesinden ziyade enerji işbirliği odaklı bir merkez olması için kıyı devletler aralarında gerek ikili gerekse çoklu anlaşmalar yoluyla bölgede söz sahibi olmak için mücadele etmektedirler. Bu çalışmada Amerika Birleşik Devletleri’nin Doğu Akdeniz Bölgesi’nde uyguladığı politikalar ve bölge devletleriyle olan ilişkileri konu alınacaktır.

Enerji güvenliği ABD dış politikasında oldukça önemli bir yer tutmaktadır. Bundan dolayı dünyanın farklı bölgelerinde yer alan çeşitli enerji kaynaklarına hakim olma yönünde politikalar izlemektedir. Bu doğrultuda ABD, enerji bağımlılığını en aza indirme ve kaynak çeşitliliğini arttırmak amacıyla politikalar izlemektedir.

Spesifik olarak belirtmek gerekirse, petrolün dağılımı, özellikle Batıya, konusu ABD için oldukça kritik bir öneme sahiptir. Bu açıdan bakıldığı zaman, ABD’li Noble enerji şirketinin Güney Kıbrıs Rum Yönetimi tarafından bölgede sondaj yapma yetkisi vermesi ABD’nin Doğu Akdeniz bölgesinde ekonomik etkinliğini arttırdığı söylenebilir.

s55

ABD’nin Bölge Devletleri İle İlişkisi

Amerika Birleşik Devletleri’nin Doğu Akdeniz özelinde uyguladığı politikalara bakıldığı zaman, yoğun bir politika uygulaması görülmektedir. Bunlardan ilki, Türkiye’nin  bölgeye sondaj gemisi göndermesi karşısında 26 Haziran 2019’da “Doğu Akdeniz Güvenlik ve Enerji Ortaklığı Tasarısı”nın ABD Senatosu tarafından onaylanmasıdır.

Bu tasarı ile Amerika Birleşik Devletleri, bölge devletleri olan İsrail, Yunanistan ve Kıbrıs arasında enerji işbirliğini düzenlemek amacıyla “ABD- Doğu Akdeniz Enerji Merkezi” ni kurmayı amaçlamaktadır.

Diğer yandan ise Yunanistan’a yapılması planlanan askeri yardımları da içermektedir. Bu tasarı ile gerçekleştirilmesi planlanan bir diğer öngörü ise silah ambargosunda Kıbrıs’a uygulanan yaptırımların kaldırılması, Yunanistan’a doğrudan 3 milyon ABD Doları tutarında askeri yardım yapılması ve her iki ülkeye de 2020-2022 yılları arası Uluslararası Askeri Eğitim Yardımı yapılmasıdır. Böylelikle ABD, bu merkez ile Doğu Akdeniz’de zayıflayan etkinliğini arttırmayı amaçlamaktadır.

s555

East-Med projesinde önemli Kuzey Afrika (Ürdün, Cezayir, Mısır, Fas ve Tunus) devletlerini de bloğa üye olmasını sağlayarak bloğu büyütmeyi ve kendi hedef ve çıkarlarına uygun bir savunma ittifakı olmasını amaçlamaktadır. Bu açıdan değerlendirildiğinde ABD kuruluşlu ExxonMobile ve Noble enerji şirketlerinin bölgede ekonomik olarak varolmaktan ziyade ABD’nin Doğu Akdeniz politikalarına yardımcı olmak için olduğu söylenebilir.

Yararlanılan Kaynaklar

  • YILDIZ, D. Akdeniz’in Doğusu, Bizim Kitaplar, 2008, İstanbul
  • YAYCI,Cihat, Doğu Akdeniz’in Paylaşım Mücadelesi ve Türkiye, Kırmızı Kedi Yayınevi, Şubat 2020, İstanbul
  • ÖRSELLİ , E., BABAHANOĞLU, V., “Doğu Akdeniz’de Açılmaya Çalışılan  Pandoranın Kutusu: Enerji Kaynaklarından Alan Hakimiyetine Uzanan Ekonomi Politik Hesaplar”, Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: Sayı:66,Ekim 2019, p.393-394

 

CEVAP VER

Please enter your comment!
Please enter your name here

- Advertisment -
newspaper

Most Popular

“Türkiye, İHA’lar ile Yunanistan’ın Bütün Faaliyetlerini Takip Ediyor“ | Cem Gürdeniz

Geçtiğimiz günlerde, “Görünmez olduğu” ve “Doğu Akdeniz’deki tüm faaliyetleri tespit edilmeden izlediği” öne sürülen Yunan denizaltılarının, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı unsurlarınca takip edildiği ortaya çıktı....

Mustafa Akıncı Dönemi: Doğu Akdeniz ve Kıbrıs Politikaları

KKTC Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı, “Eskiden Kıbrıs’ta iki halk vardı. Türk halkı ve Rum halkı. Artık Kıbrıs’ta iki halkın yanında iki de devlet var. Bundan...

“Ülkelerin Dost’u Yoktur, Çıkarları Vardır“ | Cihat Yaycı

Bahçeşehir Üniversitesi Denizcilik ve Global Stratejiler Merkezi (BAUDEGS) Başkanı ve Müstafi Tümamiral Doç. Dr. Cihat Yaycı, Türk Ocakları İstanbul Şubesi'nin konuğu oldu. Cihat Yaycı,...

Türkiye’nin Yeni Stratejik Cephesi: Doğu Akdeniz ve Kıbrıs Mücadelesinde Yol Haritası

Kıbrıs, köklü tarihi ile Anadolu kadar eski; pek çok kadim medeniyete ev sahipliği yapmış bir coğrafyadır. Kıbrıs’ta bilinen ilk siyasi yapılanmanın tarihi M.Ö. 1200...

Recent Comments